Over psychologische zorg en psychotherapie

Generalistische basis-ggz en gespecialiseerde ggz

In de geestelijke gezondheidszorg (ggz) worden hulpverleners onderscheiden in de generalistische basis-ggz en de gespecialiseerde ggz.

De generalistische basis-ggz
Cliënten met lichte psychische klachten worden behandeld door de huisarts en diens ggz-praktijkondersteuner (poh-ggz) of de eerstelijns/gz-psycholoog. Voor een behandeling door een psycholoog hebt u een verwijzing nodig van een huisarts, medisch specialist of bedrijfsarts. Deze kan u alleen doorverwijzen bij een vermoeden van een stoornis. De generalistische basis-ggz kent vier prestaties: kort, middellang, intensief en chronisch. Deze zorgprestaties worden geheel vergoed vanuit de basisverzekering als u een naturapolis hebt en als uw zorgverlener een contract heeft met uw zorgverzekeraar. Wel wordt het eigen risco in rekening gebracht. Heeft uw behandelaar geen contract met uw zorgverzekeraar, dan ontvangt u slechts een volledige vergoeding voor de behandeling indien deze valt onder de verzekerde zorg en als u een restitutiepolis hebt. Indien u een naturapolis hebt, dan moet u een deel van de behandeling zelf betalen. Vraag uw behandelaar naar de voorwaarden.

De gespecialiseerde ggz
De psychotherapeut, de klinisch (neuro)psycholoog en de psychiater werken in de gespecialiseerde ggz. Zij behandelen cliënten met zwaardere psychische klachten zoals angsten, depressies, verslavingsproblemen, fobieën en dwanghandelingen. Veel psychotherapeuten en klinisch psychologen zijn tevens gezondheidszorgpsycholoog.
De duur van gespecialiseerde behandelingen varieert sterk en is afhankelijk van de ernst van de klacht en de wijze van behandeling.
De gespecialiseerde ggz wordt vergoed vanuit de basisverzekering van de Zorgverzekeringswet, indien de behandeling onder de verzekerde zorg valt. Bij een aantal diagnoses is dat niet het geval, zoals bij een aanpassingsstoornis en werk- en relatieproblematiek. Voor vergoeding van een gespecialiseerde behandeling is een verwijzing door een huisarts, medisch specialist of bedrijfsarts nodig. De declaratie vindt achteraf plaats via zogenoemde diagnosebehandelingcombinaties (dbc's).

De eerstelijns/gz-psycholoog, de psychotherapeut en de klinisch (neuro)psycholoog

De vrijgevestigde behandelaar in beeld

Via deze link kunt u zien hoe een eerstelijns/gz-psycholoog en een psychotherapeut/klinisch psycholoog te werk gaan. De interviews werden in juni 2015 uitgezonden door het programma LifestyleXperience van RTL4.

 

Eerstelijnspsycholoog en gezondheidszorgpsycholoog (gz-psycholoog)
Erkende eerstelijns/gz-psychologen zijn geregistreerd in het BIG-register (Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg). De opleiding tot gz-psycholoog is een postdoctorale beroepsopleiding van twee jaar. Eerstelijnspsychologen zijn naast gz-psycholoog tevens in het bezit van een eerstelijnskwalificatie of hebben een post-gz-opleiding gevolgd tot eerstelijnspsycholoog (Nijmegen, Utrecht, A’dam e.a.).

De eerstelijns/gz-psycholoog geeft kortdurende psychologische hulp in de generalistische basis-ggz. Hij doet psychologisch onderzoek, diagnosticeert en behandelt lichte tot matig ernstige psychische klachten en stoornissen. Hij heeft de volgende taken:

  • intake en indicatiestelling,
  • psychodiagnostiek,
  • het geven van advies en consultatie aan collega-hulpverleners,
  • behandeling (inclusief terugvalpreventie) en
  • evaluatie.

Hij heeft een hypothese-toetsende, dynamische manier van werken, die in samenspraak met de patiënt en verwijzer tot een passende en effectieve behandeling leidt, gericht op activering en/of herstel van evenwicht, empowerment, remoralisatie en versterking van zelfmanagement.

 

Psychotherapeut en klinisch (neuro)psycholoog

De beroepen psychotherapeut en klinisch (neuro)psycholoog zijn wettelijk geregeld in de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG). De Wet BIG heeft tot doel de kwaliteit van de beroepsuitoefening te bewaken en te bevorderen en cliënten te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen. In de Wet BIG is titelbescherming, registratie en tuchtrecht geregeld. Om te kunnen worden ingeschreven in het overheidsregister moet worden voldaan aan een aantal voorwaarden. De erkende, 4-jarige postdoctorale opleiding tot psychotherapeut dan wel klinisch (neuro)psycholoog bestaat uit onderwijs, supervisie en leertherapie. Ook degenen die zijn ingeschreven in het BIG-register psychiater hebben wat betreft de psychotherapie een vergelijkbare deskundigheid.

Hoewel de beroepstitel psychotherapeut wettelijk is beschermd komt het geregeld voor dat niet-psychotherapeuten deze titel ten onrechte gebruiken of suggereren psychotherapeut te zijn door zich als ‘therapeut met een praktijk voor psychotherapie’ te profileren. Het BIG-register geeft uitsluitsel of een behandelaar psychotherapeut is en aan de wettelijke eisen voldoet. Het onterecht gebruiken van deze titel is strafbaar.

De psychotherapeut is opgeleid om intensieve psychologische hulp te verlenenen met toepassing van psychotherapeutische behandelmethoden. De psychotherapeut tracht in samenwerking met de cliënt psychische klachten en problemen op te heffen of zoveel te verminderen dat men er minder last van heeft. Het beroep van psychotherapeut valt onder de wet BIG en erkende psychotherapeuten zijn geregistreerd in het BIG-register van psychotherapeuten. Psychotherapeuten hebben een postdoctorale beroepsopleiding van ongeveer vier jaar gevolgd. 

De klinisch (neuro)psycholoog is altijd ook gezondheidszorgpsycholoog en heeft zich daarna verder gespecialiseerd. Deze psycholoog heeft na de universiteit een postdoctorale opleiding gevolgd die hem/haar heeft toegerust om complexe problemen te behandelen. U kunt bij de klinisch (neuro)psycholoog terecht voor een psychotherapeutische behandeling. Daarnaast is de klinisch (neuro)psycholoog gespecialiseerd in het verrichten van psychodiagnostisch onderzoek, vaak met behulp van tests. Erkende klinisch (neuro)psychologen zijn geregistreerd in het BIG-register van klinisch psychologen en/of dat van klinisch neuropsychologen.

Psychologische zorg in de generalistische basis-ggz (voorheen eerstelijns zorg)

Uw huisarts heeft geconstateerd dat u baat hebt bij gesprekken met een eerstelijns/gz-psycholoog. Op grond van uw klachten heeft hij u doorverwezen naar een psycholoog in de generalistische basis-ggz. Het kan zijn dat u eerst gesprekken hebt gehad met een praktijkondersteuner, maar u kunt ook direct worden doorverwezen.

 

Wat doet een psycholoog in de generalistische basis-ggz?

De generalistische basis-ggz is bedoeld voor mensen met lichte tot matig ernstige stoornissen. Een psycholoog behandelt daarin kortdurend. De psycholoog zal eerst een intake met u doen. Daarna zal hij met u bespreken in hoeveel gesprekken hij verwacht u te kunnen helpen. Constateert de psycholoog dat u niet binnen de generalistische basis-ggz geholpen kunt of mag worden, dan verwijst hij u terug. Mogelijk is dan een verwijzing naar de gespecialiseerde ggz nodig of is juist de hulp die de huisarts met de praktijkondersteuner kan bieden voldoende.

 

Over het invullen van vragenlijsten

Een onderdeel van de behandeling is het invullen van een of meerdere vragenlijsten, omdat uw behandelaar wil meten hoe effectief uw behandeling is. De behandelaar wil bijvoorbeeld weten of u tevreden bent over het therapeutische contact, hoe de therapie verloopt en of uw klachten daadwerkelijk verminderen. Om dit te meten kan uw behandelaar verschillende
vragenlijsten gebruiken. De meting (het invullen van vragenlijsten) wordt in vaktermen ROM genoemd, een afkorting van Routine Outcome Monitoring. In de onderstaande download kunt u er meer over lezen.

 

Wat kost het?

In 2015 hebt u vanuit uw basisverzekering recht op vergoeding van psychologische hulp in de generalistische basis-ggz. U hoeft geen eigen bijdrage te betalen, maar de vergoeding valt wel onder het eigen risico. Hoeveel behandelingen er zullen worden vergoed, hangt af van de ernst van uw klachten.

 

Eigen risico

Vergoeding van hulp door een psycholoog in de basis-ggz valt onder het verplichte eigen risico, dat is het bedrag dat u eerst zelf moet betalen voordat de zorg die in het basispakket zit, wordt vergoed. In 2015 is het eigen risico € 375 per persoon in totaal. Huisartsenzorg, tandheelkundige zorg t/m 18 jaar, verloskundige zorg, kraamzorg en zorg die vanuit het aanvullend pakket wordt vergoed, vallen niet onder het eigen risico. Het eigen risico betaalt u aan uw zorgverzekeraar.

 

Worden alle stoornissen vergoed vanuit de basisverzekering?

Nee, niet allemaal. Zo zijn aanpassingsstoornissen, werk- en relatieproblematiek, en een aantal andere stoornissen uitgesloten van verzekerde ggz. U zult de behandeling hiervoor zelf moeten betalen, of eventueel uit een aanvullende verzekering. Informeer vooraf bij uw behandelaar en uw zorgverzekeraar of uw behandeling wordt vergoed! 

 

Wie betaalt de rekening?

Als uw behandelaar een contract heeft met uw zorgverzekeraar dan wordt de betaling buiten u om geregeld. De verzekering verrekent het eigen risico met u. Heeft uw behandelaar geen contract met uw zorgverzekeraar, dan krijgt u zelf de rekening mee. Hoeveel u van uw zorgverzekeraar vergoed krijgt, is afhankelijk van uw zorgpolis.

 

Bel tijdig af

Zorgverzekeraars vergoeden alleen als een behandeling heeft plaatsgevonden. Bent u plotseling verhinderd? Laat uw behandelaar dat dan tijdig weten. De behandelaar mag hiervoor zelf de regels bepalen en moet deze duidelijk aangeven. Belt u niet of te laat, dan moet u de zitting meestal zelf betalen.

 

Nog vragen?

Zorg te allen tijde dat u goed weet waar u aan toe bent. Overleg bij twijfel met uw behandelaar en/of vraag informatie op bij uw zorgverzekeraar.

Psychotherapie in de gespecialiseerde ggz (voorheen tweedelijns zorg)

Psychotherapie is een behandelmethode die wordt toegepast bij psychische klachten en stoornissen, zowel bij kinderen en jeugdigen als bij volwassenen en ouderen. De therapie bestaat als regel uit gesprekken met een deskundige hulpverlener: een BIG-geregistreerde psychotherapeut en/of klinisch (neuro)psycholoog.
De behandeling kan individueel zijn, maar kan ook in groter verband (relatie, gezin, groep) plaatsvinden.
De psychotherapeut/klinisch (neuro)psycholoog lost geen problemen voor u op, maar helpt u nare dingen anders te zien, pijnlijke gevoelens te verwerken of moeilijke situaties anders aan te pakken.
Het doel van de therapie is om uw psychische klachten en problemen op te heffen, of zoveel te verminderen dat u er minder last van hebt.
De problemen waarvoor mensen in psychotherapie gaan, zijn heel verschillend. Voorbeelden van psychische problemen zijn: angsten, depressies, verslavingsproblemen, fobieën en dwanghandelingen. Vaak liggen negatieve ervaringen aan de problemen ten grondslag.

 

Over het invullen van vragenlijsten

Een onderdeel van de behandeling is het invullen van een of meerdere vragenlijsten, omdat uw behandelaar wil meten hoe effectief uw behandeling is. De behandelaar wil bijvoorbeeld weten of u tevreden bent over het therapeutische contact, hoe de therapie verloopt en of uw klachten daadwerkelijk verminderen. Om dit te meten kan uw behandelaar verschillende
vragenlijsten gebruiken. De meting (het invullen van vragenlijsten) wordt in vaktermen ROM genoemd, een afkorting van Routine Outcome Monitoring. In de onderstaande download kunt u er meer over lezen.